ಕುಂದಾಪುರ : ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಕುಂದಬಾರಂದಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಿನ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ದೇವಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ಶಿಲ್ಪ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಆದಿಮ ಕಲಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ವಿಶ್ವಸ್ತ ಪ್ರೊ. ಮುರುಗೇಶಿ ಟಿ. ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಿರುವ ಅವರು, “ಮಾತೃ ಆರಾಧನೆಯು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದ ಶಿಲಾಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತೃ ದೇವತೆಯ ಆಕೃತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮಾತೃ ದೇವತೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ಆರಾಧನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಕೆಯ ಆರಂಭದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿ, ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡಿತು” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
“ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ಆರಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಳ್ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. 7ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಾಮ್ರಶಾಸನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಎರಡನೇ ಆಳುವರಸನ ಬೆಳ್ಮಣ್ಣು ತಾಮ್ರಶಾಸನವು, ದೇವಿಯನ್ನು ‘ವಿದ್ಯಗಿರಿವಾಸಿನಿ’ ಮತ್ತು ‘ಮಹಾಮುನಿಸೇವಿತೆ’ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“ಸದ್ಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ವಿಗ್ರಹವು ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ಶಿಲ್ಪವು ಆರು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಲಗೈಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಎಡಗೈಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹಿಷನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕೈ ಭಗ್ನಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ. ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಬಲಗಾಲನ್ನು ಮಹಿಷನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು, ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಚುಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ ಈ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
“ಈ ಶಿಲ್ಪದ ಮುಖಲಕ್ಷಣಗಳು ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು, ಚಪ್ಪಟೆ ಹಾಗೂ ದಪ್ಪನೆಯ ಮೂಗು, ಎದ್ದುಕಾಣುವ ತುಟಿಗಳು, ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ‘ಕರಂಡ ಮುಕುಟ’ ಎಂಬ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹವು ಸ್ಥಳೀಯ ದ್ರಾವಿಡ ಕಲಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ರಾವಿಡ ಕುಲದ ಮಾತೃ ದೇವತೆಯ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಶಿಲ್ಪದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗದೆಯ ಕೆಳಗೆ ಕೆತ್ತಲಾದ ಸಣ್ಣ ಸ್ತ್ರೀ ಆಕೃತಿಯು ಮಹಿಷನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಕುಂದಬಾರಂದಾಡಿಯ ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಾಲಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಭಾಗದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಕುಂದಬಾರಂದಾಡಿ ದೇವಾಲಯವು ರಾಕ್ಷಸ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಐದು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಪಂಚದುರ್ಗ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿವನು ಐದನೇ ಅಂಶವಾಗಿ ಪುರುಷ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಲಾ ಶೈಲಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಶಿಲ್ಪವು 15ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ದೇವಾಲಯ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಸಮಿತಿಯ ನಾಗೇಂದ್ರ ಪೂಜಾರಿ, ರಘುರಾಮ ಪೂಜಾರಿ, ಸೀತಾರಾಮ ಪೂಜಾರಿ, ಸಂಜೀವ ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಆದಿಮ ಕಲಾ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರೊ. ಮುರುಗೇಶಿ ಅವರು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
