ಉಡುಪಿ : ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಲಕಿದ ಒಂದು ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಮೆರಿಟ್ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ (PG) ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೀಟನ್ನು, ಸೀನಿಯರ್ಗಳ ಅತಿಯಾದ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೊಬ್ಬಳು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರನಡೆದಳು. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಆಘಾತಕಾರಿ ಮತ್ತು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಆಕೆಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ಕಾಲೇಜು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ “ಕೈತೊಳೆದುಕೊಂಡು” ಸುಮ್ಮನಾಯಿತು.
ಈ ಕಹಿ ಘಟನೆಯೇ ನನ್ನನ್ನು ಈ ಲೇಖನ ಬರೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ನಾವಿಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ: ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ವತಃ ಆ ವೈದ್ಯರನ್ನೇ ಒಳಗಿನಿಂದ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿವೆಯೇ?
ವೈದ್ಯರೂ ಮನುಷ್ಯರೇ, ಅವರೂ ಒತ್ತಡದ ಬಲಿಪಶುಗಳು!
ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿ ಎಂದರೆ ಸೇವೆ, ಘನತೆ, ಗೌರವ — ಇವೆಲ್ಲ ನಿಜ. ಆದರೆ ಅದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವೂ ಇದೆ: ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡ, ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನ-ಮರಣದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಭಾರ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವೈದ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಮುಖಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಮಾಜವು ವೈದ್ಯರನ್ನು “ದೇವರೆಂದು” ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಮರೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ — ವೈದ್ಯರೂ ಮನುಷ್ಯರೇ, ಅವರೂ ಒತ್ತಡದ ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.
ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಊಟವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ, ನಿರಂತರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಒತ್ತಡ, ಸೀನಿಯರ್ಗಳ ಅತಿಯಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕಿರುಕುಳ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಯುವ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
2010 ರಿಂದ 2019ರ ನಡುವೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ನಡುವೆ 358 ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಆತಂಕಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಇವು ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊಳೆತುಹೋದ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿ.
ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಕನಸು, ಒಂದು ಸಮಾಜದ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸೇವೆಯ ಅಂತ್ಯವೂ ಹೌದು.
ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆಯ “4 A’s” ಸೂತ್ರ
ಈ ವಿಷಕಾರಿ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ನಮ್ಮ ಯುವ ವೈದ್ಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು “4 A’s” ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ:
- Awareness (ಅರಿವು)
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ತಾನು ಅತಿಯಾದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೀರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ದೈಹಿಕ ಆಯಾಸ, ಕೋಪ, ಕಿರಿಕಿರಿ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ, ಖಿನ್ನತೆ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಅಥವಾ ಕೆಲಸದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- Acceptance (ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ)
“ನಾನೊಬ್ಬ ವೈದ್ಯ, ನನಗೆ ಒತ್ತಡ ಇರಬಾರದು” ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕು. ಒತ್ತಡ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಸಹಾಯ ಕೇಳುವುದು ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯ ಲಕ್ಷಣ. ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವವರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- Analysis (ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ)
ಈ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವೇನು? ಇದು ಕೇವಲ ಓದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡವೇ? ಅಥವಾ ಯಾರಾದರೂ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳವೇ? ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಘರ್ಷವೇ? ಮೂಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸದೇ ಪರಿಹಾರ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
- Action (ಕ್ರಮ)
ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮೌನವಾಗಿ ಸಹಿಸುತ್ತಾ ಕೂರಬಾರದು. ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ದೂರು ನೀಡುವುದು, ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ (Counseling) ಪಡೆಯುವುದು, ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ತೋರಬೇಕು.
ಮೌನ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅನ್ಯಾಯದ ಎದುರು ಮೌನವು ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಮೌನ ಸಮ್ಮತಿಯೂ ಆಗಬಹುದು.
ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನನ್ನದೊಂದು ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆ
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೊಬ್ಬಳು ಕಿರುಕುಳ ತಾಳಲಾರದೆ ಸೀಟು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಾಗ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾಲೇಜು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ನನ್ನದೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ:
ನಿಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೇವಲ ಫೀಸ್ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವೇ?
ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಇಂತಹ ಗೂಂಡಾಗಿರಿ, ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏಕಿಲ್ಲ?
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಂಟಿ-ರಾಗಿಂಗ್ ಸಮಿತಿ, ಗೌಪ್ಯ ದೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು. “ಶಿಸ್ತು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅವಮಾನ, ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಸಹಿಸಬಾರದು.
ನೆನಪಿಡಿ, ಇಂದು ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಸೀಟು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ; ನಾಳೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜೀವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕೇವಲ ಪದವಿ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಾಗಬಾರದು; ಅವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣಗಳಾಗಬೇಕು.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ “ಮೆಂಟರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ” ಅಗತ್ಯ
ಸೀನಿಯರ್ ಎನ್ನುವುದು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು.
ನಾವು ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯರು ನಮ್ಮ ಕಿರಿಯರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿ ನೋಡಲು ಕಲಿಯಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಮೆಂಟರ್, ಒಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಮಾತು ಅಥವಾ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಒಂದು ಬೆಂಬಲದ ಭುಜ — ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಜೀವವನ್ನೇ ಉಳಿಸಬಲ್ಲದು.
ಯುವ ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಳಕಳಿಯ ವಿನಂತಿ
ಯಾವ ಪಿಜಿ ಸೀಟು ಅಥವಾ ಪದವಿಯೂ ಕೂಡ ನಿಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಜೀವಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಲ್ಲ.
ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ: ನಿಮ್ಮ ನೋವುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.
ವೃತ್ತಿಪರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿರಿ: ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಬೇಡ. ಮನೋವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಹೋಗುವುದು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ.
ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿ: ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆ ತಪ್ಪಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದಂತೆ. ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ: ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯರಾಗುವ ಮುನ್ನ, ಉತ್ತಮ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ಬದುಕಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಅನಾಮಿಕ ಅಮಲಿಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದರ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ:
“ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದದ್ದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಧೈರ್ಯ, ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ್ದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಾಂತಿ, ಮತ್ತು ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುವ ವಿವೇಕ ನಮಗೆ ದೊರೆಯಲಿ.”
ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯನಾಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವೇ ಅಡಿಪಾಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಬೇಡಿ.
Venkataraya Bhandary…
